Şehrazat Yazıcı ile Eteryanism Üzerine Derinlemesine

Eteryanism Felsefesi ve Eteryanism’de Varlığın Eşiği kitaplarından hareketle hazırlanmış 50 soruluk bir düşünce söyleşisi.

1. OKUR: İki kitabınızı birlikte okuduğumda, Eteryanism’in merkezinde yalnızca “Varlık nedir?” sorusunun bulunmadığını görüyorum. Sizi asıl ilgilendiren soru nedir?

ŞEHRAZAT YAZICI: Beni özellikle ilgilendiren, varlığın değişirken nasıl süreklilik taşıdığı ve yaşadığı deneyimlerin onu neye dönüştürdüğüdür. İnsan yaşamını doğumla başlayıp ölümle sona eren biyografik bir aralık içinde açıklayabiliriz. Eteryanism ise bu yaşamın daha kapsamlı bir Öz Varlığın gelişimiyle ilişkili olabileceğini ileri sürer.

Bu nedenle “Ben kimim?” sorusunun yanına “Yaşadıklarım beni neye dönüştürüyor?” sorusunu koyuyorum. Ardından bunun daha geniş varoluş açısından ne anlam taşıdığını araştırıyorum.

2. OKUR: Eteryanism Felsefesi ile Eteryanism’de Varlığın Eşiği arasında nasıl bir ilişki var? İkinci kitap ilkine ne ekliyor?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanism Felsefesi, sistemin geniş varoluş modelini, boyutlarını, Öz Varlık anlayışını ve etik yönelimini ortaya koyuyor. Eteryanism’de Varlığın Eşiği ise bu yapının kavramlarını daha ayrıntılı biçimde inceliyor.

Örneğin kişisel kimlikle Öz Varlık sürekliliğini, bütünlükle doğrudan iletişimi, bilimsel benzerlikle bilimsel kanıtı birbirinden ayırıyor. Aynı zamanda sistemin açık sorularını görünür kılıyor. Bir felsefeyi geliştirmek, onun ne söylediği kadar hangi açıklamaları henüz tamamlamadığını da ortaya koymayı gerektirir.

3. OKUR: ETERNA, ölüm sonrası süreklilik ve yeniden bedenlenme gibi kavramlar kullanıyorsunuz. Eteryanism bir din olarak okunabilir mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanism’i bir din olarak kurmuyorum. Kutsal bir metne itaat, peygamberlik otoritesi veya sorgulanamaz hükümler üzerinden ilerlemiyor. Varoluşa ilişkin ontolojik önermeler geliştiriyor; yani gerçekliğin nasıl bir yapıya sahip olabileceğini açıklamaya çalışıyor.

Dinlerin de ele aldığı sorularla ilgilenmesi, onu kendiliğinden din yapmaz. Ölüm, bilinç ve varoluşsal süreklilik aynı zamanda felsefenin sorularıdır. Önemli olan, bu sorulara verilen yanıtların hangi gerekçelerle savunulduğu ve eleştiriye ne ölçüde açık tutulduğudur.

4. OKUR: Kitaplarda Platon, Aristoteles, Spinoza ve Whitehead gibi düşünürlerle karşılaşıyoruz. Eteryanism onların düşüncelerinin bir birleşimi mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: Bu düşünürlerle karşılaştırmalar yapmak, Eteryanism’in hangi sorunlarla uğraştığını açıklamaya yardımcı oluyor. Örneğin süreç, potansiyelin gerçekleşmesi, bütünlük ve süreklilik meselelerinde düşünsel yakınlıklar kurulabilir.

Ancak yakınlık, kavramların özdeş olduğu anlamına gelmez. Whitehead’in süreç anlayışıyla Öz Varlık aynı şey değildir; Aristoteles’in entelekheia kavramı da Eteryanist boyutsal modelin karşılığı değildir. Eteryanism’in iddiası, bu soruları Öz Varlık, uzantı, evrimsel koridor ve bütünleşme arasındaki ilişkiler içinde yeniden ele almasındadır.

5. OKUR: İlk kitabınızda bilimsel kavramlar çok yoğun. Eteryanism’i bilimsel olarak kanıtlanmış bir teori saymalı mıyız?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanism’in bütününü, deneylerle doğrulanmış bir bilimsel teori olarak sunmuyorum. Öz Varlık, evrimsel koridor, yeniden bedenlenme ve boyutsal yapı gibi kavramların tümü için yerleşik ölçüm yöntemleri ve deneysel doğrulamalar bulunmuyor.

Bilimle ilişki kurmayı amaçlayan bir felsefi sistem geliştiriyorum. Varlığın Eşiği’nde özellikle belirginleştirdiğim nokta bu: Bilimsel bulgudan yararlanmak, o bulgunun bütün ontolojik modeli kanıtladığı anlamına gelmez. Böyle bir iddia, ayrıca gerekçelendirilmek zorundadır.

6. OKUR: Öyleyse kitaplarınızı okurken bilimsel bulgu ile felsefi önerme arasındaki farkı nasıl takip etmeliyim?

ŞEHRAZAT YAZICI: Üç düzeyi ayırarak. Birincisi, gözlem ve deneyle araştırılan bilimsel bulgulardır. İkincisi, bu bulgularla Eteryanist kavramlar arasında kurulabilecek, ayrıca sınanması gereken köprü hipotezleridir. Üçüncüsü ise sistemin metafizik-ontolojik önermeleridir.

Örneğin sinirsel etkinliğin ölçülmesi başka, bu etkinliğin Öz Varlıkla ilişkili bir mekanizmayı gösterdiğini ileri sürmek başkadır. Aynı sözcükleri kullanmak bu farkı ortadan kaldırmaz. Bir açıklamanın gücü, hangi düzeyde konuştuğunu açıkça göstermesine bağlıdır.

7. OKUR: Sezgiye yer veriyorsunuz. Güçlü biçimde hissettiğim bir şeyin doğru olduğuna güvenebilir miyim?

ŞEHRAZAT YAZICI: Sezgi, bir soruyu fark etmemizi veya yeni bir düşünce geliştirmemizi sağlayabilir. Ancak bir hissin yoğunluğu, onun yorumunun doğru olduğunu garanti etmez.

Yaşanan deneyimle, o deneyime verdiğimiz açıklamayı ayırmalıyız. Bir yakınlık, anlamlı rastlantı veya derin içsel deneyim yaşamış olabiliriz; bunun kaynağını hemen Öz Varlık ya da yüksek boyutsal iletişim olarak belirleyemeyiz. İnsan algısı, belleği, beklentileri ve kültürel koşullarıyla yorum yapar. Sezgiyi önemsemek, yanılabilirliğini unutmamayı da gerektirir.

8. OKUR: Metafizik önermeleriniz doğrudan deneyle sınanamıyorsa Eteryanism nasıl eleştirilebilir?

ŞEHRAZAT YAZICI: Kavramlarının tutarlılığı, açıklama gücü ve birbirleriyle ilişkileri üzerinden eleştirilebilir. Öz Varlık hangi sorunu açıklıyor? Açıklamaya çalıştığı şeyden daha fazla sorun mu üretiyor? Alternatif yaklaşımlar karşısında ne sunuyor? Bunlar gerçek felsefi sorulardır.

Fiziksel dünyayla ilgili belirli bir iddia ileri sürüldüğünde ise ölçüm ve sınama gerekliliği doğar. Metafizik olmak, her eleştiriden korunmak anlamına gelmez. Bilimin henüz açıklayamadığı bir konu da kendiliğinden Eteryanism lehine kanıt oluşturmaz.

9. OKUR: “Dinamik Öz” ifadesinde bir gerilim yok mu? Öz dediğimiz şey değişmeyen şey değil midir?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanism tam da bu alışılmış eşleştirmeyi sorguluyor. Sürekliliğin mutlaka değişmezlik anlamına gelmesi gerektiğini kabul etmiyorum. Bir varlık, yaşadığı dönüşümleri kendi tarihine katarak da süreklilik taşıyabilir.

Dinamik Öz düşüncesi, geçmişini taşırken dönüşebilen varoluşu anlatır. Burada her değişimde bütün bağların kopması da söz konusu değildir. Önceki deneyimler sonraki oluşun koşullarına katılır. Varlık, geçmişinden etkilenerek yeni olanaklara açılır.

10. OKUR: Öz Varlık dediğiniz şeyi daha anlaşılır biçimde nasıl tanımlarsınız?

ŞEHRAZAT YAZICI: Öz Varlık, Eteryanism’de kendisine ait uzantılar aracılığıyla deneyim alanları oluşturan ve bu deneyimlerin sonuçlarını kendi gelişimine katabilen bilinçsel-enerjetik varoluş merkezidir.

Onu insanın gündelik kişiliğinin büyütülmüş hâli olarak düşünmemek gerekir. Benim şu anki adım, karakterim, anılarım ve yaşam öyküm, bedenlenmiş kişiliğime aittir. Öz Varlık ise sistemin öne sürdüğü daha kapsamlı sürekliliği taşır. Deneyimlerden etkilenir; onları değerlendirir, özümser ve dönüşür.

11. OKUR: Ben Öz Varlık değilsem, sizin “uzantı” dediğiniz şey miyim?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanist modelde insan, kendi Öz Varlığının belirli bedensel, zamansal ve ilişkisel koşullar içinde oluşan uzantısıdır. Bu sözcük, insanın bütün Öz Varlığı tüketmediğini anlatır.

Ancak uzantının kendine özgü bir bedeni, belleği, ilişkileri ve kararları vardır. Yaşamı başka birinin yaşamıyla değiştirilebilir değildir. Dolayısıyla uzantı olmak, kişisel özgünlüğün ortadan kalkması anlamına gelmez. Daha kapsamlı bir sürekliliğe ait, benzersiz bir deneyim merkezi olmaktır.

12. OKUR: “Uzantı” sözcüğü beni bir araç gibi hissettiriyor. Daha büyük bir varlığın deneyim kazanması için mi yaşıyorum?

ŞEHRAZAT YAZICI: Uzantıyı değersiz bir araç olarak düşünmek, bedenlenmiş deneyime verdiğim önemi gözden kaçırır. Öz Varlığın taşıdığı potansiyellerin yaşanmış gerçekliğe dönüşebilmesi, uzantının kendine özgü yaşamıyla mümkün olur.

Sevgi, kayıp, seçim ve sorumluluk, yalnızca hakkında bilgi sahibi olunan kavramlar olarak kalmaz; gerçekten yaşanır. Bu yaşamın değeri başka bir düzey uğruna silinemez. Bir insanı “daha büyük bütünün yararı” gerekçesiyle harcanabilir görmek, bu anlayışla bağdaşmaz.

13. OKUR: Sürekli değişen bir Öz Varlığın hâlâ aynı Öz Varlık olduğunu neye dayanarak söylüyorsunuz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Sürekliliği, bütün niteliklerin aynı kalmasında aramıyorum. Deneyimlerin aynı gelişimsel tarihe katılması, geçmişin sonraki oluşu etkilemesi ve bilinçsel-enerjetik örgütlenmenin devamlılığı burada belirleyicidir.

Bununla birlikte bu açıklama, bütün mekanizma sorularını çözmüş değildir. Hangi bağların bu sürekliliği taşıdığı ve onu başka bir süreklilikten nasıl ayırt edeceğimiz, sistemin açıklamakla yükümlü olduğu konulardır. Kavramın işlevini tanımlamak ile gerçekliğini göstermek ayrı adımlardır.

14. OKUR: Öz Varlık bir deneyimin olasılığını zaten taşıyorsa, o deneyimi gerçekten yaşamaya neden ihtiyaç duyuyor?

ŞEHRAZAT YAZICI: Çünkü potansiyel ile gerçekleşme aynı şey değildir. Bir kaybın mümkün olduğunu bilmek, belirli bir kaybı yaşamak anlamına gelmez. Sevgi hakkında kapsamlı bilgi sahibi olmak da belirli birini sevmekle aynı değildir.

Bedenlenmiş deneyim, olasılığın belirli koşullarda ve belirli bir perspektiften gerçekleşmesidir. Eteryanism’de bu gerçekleşme, varlığın yalnızca bilgisini artırmaz; ne hâle geldiğini de değiştirir. Deneyimin ontolojik önemini burada görüyorum.

15. OKUR: Sınırlılığımızı aşılması gereken bir kusur olarak görmemeniz dikkatimi çekti. Sınırlılık nasıl değerli olabilir?

ŞEHRAZAT YAZICI: Sınırlılık, bir perspektife sahip olmanın koşullarından biridir. Belirli bir bedende ve zamanda bulunmak, her şeyi aynı anda bilmemek, seçim yapmak zorunda olmak, deneyimin kendine özgü niteliğini oluşturur.

Burada yoksunluğu veya acıyı yüceltmiyorum. Söylediğim, bedenlenmiş bir yaşamın belirli koşullara sahip olduğu ve yaşantının bu koşullar içinde gerçekleştiğidir. Bütün olasılıkları dışarıdan görmekle, bir olasılığın içinde yaşamak farklıdır. Sınırlı perspektif bu farkı mümkün kılar.

16. OKUR: Evrimsel koridor nedir? Ölümden sonra geçilen bir yol mu?

ŞEHRAZAT YAZICI: Evrimsel koridor, modelde her uzantının kendi Öz Varlığıyla olan dinamik bağıdır. İşlevi yaşamın sonuyla sınırlı değildir. Yaşam boyunca deneyimlerin, seçimlerin ve bilinçsel değişimlerin Öz Varlığın değerlendirme ve özümseme sürecine katılmasıyla ilişkilidir.

Bu nedenle onu yalnızca bir geçiş tüneli gibi düşünmek yetersiz olur. Bağlantı, gelişimsel aktarım ve olası geri bildirim işlevleri vardır. Bunlar sistem içindeki işlevlerdir; koridorun fiziksel mekanizmasının gösterilmiş olduğunu ileri sürmüyorum.

17. OKUR: Kitapta koridorun sapmasından söz ediyorsunuz. Bu, insanın Öz Varlığıyla bağını kaybetmesi mi demek?

ŞEHRAZAT YAZICI: Her sapma, bağın kopması anlamına gelmez. Evrimsel koridoru çevresinden bütünüyle yalıtılmış, değişmez bir yapı olarak düşünmüyorum. Model içinde karşılaşmaların ve farklı bilinçsel-enerjetik koşulların etkisine açıktır.

Ayrıca her sapmayı zorunlu gerileme saymıyorum. Bazıları bütünleşmeyi güçleştirebilir; bazıları yeni deneyim olanakları açabilir. Önemli olan, bu değişimin hangi sonuçları doğurduğu ve nasıl işlendiğidir. Gelişimin bütün ayrıntılarını tek bir düz çizgiyle açıklayamayız.

18. OKUR: Öz Varlığın bir gelişim yönü varsa özgür iradeye gerçekten yer kalıyor mu?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanism’de yönelim, yaşamdaki her olayın önceden yazılması anlamına gelmez. Öz Varlığın gelişimsel bir yönü ve belirli başlangıç koşulları olabilir; ancak uzantının karşılaşmaları, kararları ve bunların sonuçları önemini korur.

Bu yapıyı “evrimsel yönelim, açık gerçekleşme ve koşullu özgürlük” olarak ifade ediyorum. Özgürlüğümüz bedenden, çevreden ve toplumsal koşullardan bağımsız değildir. Fakat koşulların varlığı, seçimlerin hiçbir fark yaratmadığını göstermez. Yol, yaşanırken oluşur.

19. OKUR: O hâlde yaşadığım acıları Öz Varlığımın seçtiğini söyleyemem, değil mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: Her acının, kazanın veya şiddetin Öz Varlık tarafından ayrıntılarıyla seçildiği sonucuna varamayız. Belirli gelişimsel koşullara açıklık ile yaşamdaki her olayın önceden programlanması farklı şeylerdir.

Bir insanın acısını sonradan anlamlı bir dönüşüme katabilmesi de o acıyı yaratmayı haklı çıkarmaz. “Gelişmen için gerekliydi” diyerek şiddeti, istismarı veya ihmali meşrulaştıramayız. Böyle bir yorum, zarar göreni suçlayabilir ve gerçek faillerin sorumluluğunu görünmez kılabilir.

20. OKUR: Eteryanism’e göre ölümde ne sona eriyor, ne devam ediyor?

ŞEHRAZAT YAZICI: Biyolojik ölüm, uzantının bedenlenmiş yaşamını sona erdirir. Eteryanist ontoloji ise Öz Varlığın sürekliliğinin bununla sona ermediğini ileri sürer. Yaşanmış deneyimlerin evrimsel içeriği, onun daha kapsamlı gelişimine katılır.

Bu, bugünkü kişiliğin bütün özellikleriyle sonsuza kadar korunacağı iddiası değildir. Kişisel kimlik ile Öz Varlık sürekliliğini ayırıyorum. Ayrıca bu devamlılık, sistemin ontolojik önermesidir; ölüm sonrası sürekliliği deneysel olarak kanıtlamış olduğumu söylemiyorum.

21. OKUR: Yeniden bedenlenme varsa, başka bir bedende yine “ben” mi olacağım?

ŞEHRAZAT YAZICI: Bugünkü biyografik kişiliğinin aynen tekrarlanması anlamında bunu söylemiyorum. Yeniden bedenlenme, aynı Öz Varlığın yeni bir uzantı oluşturması olarak ele alınır.

Yeni uzantının bedeni, yaşam koşulları, belleği ve ilişkileri farklı olabilir. İki uzantı aynı kişi olmak zorunda değildir; fakat aynı Öz Varlığın evrimsel sürekliliğine katılabilir. Bu ayrım, yeniden bedenlenmeyi eski kişiliğin başka bir bedene taşınması şeklindeki basit anlatımdan ayırır.

22. OKUR: Yeni bir uzantı öncekinin aynısı değilse, önceki yaşamın hatalarının cezasını çekebilir mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanist yeniden bedenlenmeyi ahlaki borçların tahsil edildiği kozmik bir ceza sistemi olarak görmüyorum. Önceki uzantının suçluluğunu yeni uzantıya yüklemek, kurduğum kişisel kimlik ayrımını da bozar.

Deneyimlerin gelişimsel sonuçları olabilir; ancak evrimsel sonuç ile ceza aynı şey değildir. Bir insanın hastalığını, yoksulluğunu veya maruz kaldığı şiddeti “önceki yaşamında hak etti” diye açıklamak bu modelden çıkarılamaz. Böyle bir yaklaşım, mevcut adaletsizlikleri sorgulamaktan da uzaklaştırır.

23. OKUR: Önceki yaşamları hatırlamıyorsak deneyimin korunmasından nasıl söz edebiliriz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Kişisel hatırlamayla Öz Varlığın evrimsel belleği farklı düzeylerdir. Bir olayın bütün ayrıntılarının bilinçli olarak hatırlanması ile o olayın varlıkta oluşturduğu dönüşümün taşınması aynı değildir.

Öz Varlığın belleğini eksiksiz bir yaşam kayıtları arşivi gibi düşünmüyorum. Taşınan şey, deneyimin dönüşmüş içeriği ve sonraki gelişim üzerindeki etkisi olabilir. Ancak bu ayrımın model içinde anlamlı olması, mekanizmasının gösterildiği anlamına gelmez; açıklanması gereken sorular burada da sürer.

24. OKUR: Kişiliğim değişmeden korunmayacaksa, bu yaşamda kurduğum sevgiler ve ilişkiler önemsizleşmiyor mu?

ŞEHRAZAT YAZICI: Bir ilişkinin değerini, aynı biçimde sonsuza kadar sürmesine bağlamıyorum. Yaşanmış sevgi, ilişkiye katılan varlıkları dönüştürebilir. Bu dönüşüm, ilişkinin belirli tarihsel biçimi sona erse de hiç yaşanmamış hâle gelmez.

Eteryanist modelde deneyimin evrimsel katkısı burada önem taşır. Bununla birlikte belirli kişilerin ölümden sonra aynı kimliklerle yeniden buluşacağını garanti eden bir açıklama sunmuyorum. Bu yaşamın kendine özgü ilişkileri, tam da yaşandıkları gerçeklik içinde değerlidir.

25. OKUR: “İdeal form” ulaşmam gereken önceden belirlenmiş kusursuz bir benlik mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: İdeal formu, hazır bir kişilik kalıbı olarak düşünmüyorum. Öz Varlığın daha yüksek bütünleşme ve koherense yönelmesini ifade eden gelişimsel bir hedeftir.

Bu yönelimin nasıl gerçekleşeceği, deneyim ve seçimler içinde şekillenir. Hayatın bütün ayrıntılarını önceden belirleyen bir senaryo değildir. Öz Varlık ideal forma yönelir; evrimsel koridor bu yönelimin gerçekleşme alanını taşır; uzantı ise bu alanı yaşar. Yön bulunur, fakat yolun oluşumunda gerçek yaşam belirleyicidir.

26. OKUR: Koherens sözcüğünü sık kullanıyorsunuz. Bunu günlük dilde nasıl anlamalıyım?

ŞEHRAZAT YAZICI: Koherensi, bir varlığın farklı yönlerinin birbiriyle daha tutarlı ve bütünleşmiş biçimde ilişkilenmesi olarak düşünebilirsiniz. Eteryanism’de bilinçsel-enerjetik örgütlenmeyle, Öz Varlık–uzantı ilişkisiyle ve gelişimle bağlantılıdır.

Bu, sürekli huzurlu hissetmek veya hiç çatışma yaşamamak değildir. Bir çatışmayı fark etmek de dönüşümün parçası olabilir. Ayrıca koherensi yalnızca düzenli işleyişe indirgememek gerekir; gelişimin etik niteliği, kişinin başkalarıyla kurduğu ilişkiler üzerinden de değerlendirilir.

27. OKUR: Daha çok deneyim yaşamak, mutlaka daha fazla gelişmek anlamına gelir mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: Hayır. Deneyim sayısı ile gelişim aynı ölçüt değildir. Bir kişi çok şey yaşamış olabilir; ancak yaşadıklarını nasıl değerlendirdiği ve neye dönüştürdüğü ayrıca önemlidir.

Eteryanism’de her değişim ilerleme sayılmaz. Durağanlık, parçalanma ve gerileme mümkündür. Deneyimin gelişimsel değeri, onun özümsenmesi ve daha kapsamlı bütünleşmeye katkısıyla ilişkilidir. Bu nedenle gelişimi birikmiş olaylar listesiyle veya yalnızca edinilen bilgi miktarıyla açıklayamam.

28. OKUR: Bilinci bedenle sınırlamıyorsunuz. Bu, beynin bilinçteki rolünü reddettiğiniz anlamına mı geliyor?

ŞEHRAZAT YAZICI: Beynin ve bedenin, insanın bilinçli deneyimindeki rolünü reddetmiyorum. Varlığın Eşiği’nde özellikle bu ayrımı koruyorum: Bedenlenmiş insanın bilinç deneyimi beyin ve beden süreçleriyle ilişkilidir; Eteryanist ontoloji ise bilinçsel varoluşun kapsamını bu uzantıyla sınırlamaz.

Bunlar farklı düzeyde iki önermedir. Beyinle ilgili bulguları kabul etmek, Öz Varlık önermesini bilimsel olarak doğrulamaz. Öz Varlığı ileri sürmek de bedenlenmiş bilincin biyolojik koşullarını görmezden gelmeyi gerektirmez.

29. OKUR: Fiziksel, astral, zihinsel ve ruhsal bedenlerden söz ediyorsunuz. Bunları dört ayrı beden olarak mı düşünmeliyim?

ŞEHRAZAT YAZICI: Bu kavramlar, Eteryanist modelde bedenlenmiş varoluşun farklı katmanlarını anlatır. Fiziksel beden biyolojik yaşamla; astral katman duygusal süreçlerle; zihinsel katman düşünsel yapılarla; ruhsal katman ise Öz Varlıkla ilişkiyle ele alınır.

Bunları birbirinden kopuk dört ayrı kişi gibi düşünmemek gerekir. Aynı uzantısal yapının ilişkili katmanlarıdır. Ancak fiziksel bedenin bilimsel olarak incelenmesiyle diğer katmanların ontolojik statüsü aynı değildir. Bir sinir sistemi bulgusunu doğrudan astral bedenin kanıtı olarak kullanamayız.

30. OKUR: “Frekans yükselmesi” derken ölçülebilecek bir titreşimden mi söz ediyorsunuz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanist frekansı doğrudan belirli bir Hertz değeriyle eşitlemiyorum. Sistem içinde bilinçsel-enerjetik örgütlenmenin niteliği ve gelişim düzeyiyle ilişkili bir kavram olarak kullanıyorum.

Bu kavramın fiziksel bir karşılığı bulunduğu ileri sürülecekse, o karşılığın ayrıca tanımlanması ve ölçülmesi gerekir. Dolayısıyla bir cihazın gösterdiği değer üzerinden bir insanın Eteryanist gelişim düzeyini belirlediğim söylenemez. Sözcüğün fiziksel ve ontolojik kullanımları arasındaki ayrım korunmalıdır.

31. OKUR: Frekans, rezonans ve senkronizasyon birbirinden nasıl ayrılıyor?

ŞEHRAZAT YAZICI: Frekans, Eteryanist kullanımda bir yapının bilinçsel-enerjetik niteliğiyle ilgilidir. Rezonans ise farklı yapıların hangi koşullarda uyum ve ilişki kurabildiğini anlatır. Senkronizasyon, süreçlerin zaman içindeki koordinasyonuna ilişkin ayrı bir kavramdır.

Birlikte hareket etmek, bütünüyle aynı olmak anlamına gelmez. Benzer biçimde rezonans kapasitesi de zorunlu doğrudan iletişim demek değildir. Bu ayrımlar yapılmadığında, “her şey bağlıdır” ifadesi açıklama sunmayan, sınırsız bir genellemeye dönüşebilir.

32. OKUR: Her şey daha geniş bir bütünün içindeyse neden diğer Öz Varlıklara doğrudan erişemiyoruz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Aynı bütün içinde bulunmak, sınırsız erişim anlamına gelmez. Eteryanism’de ontolojik birlikte bulunma ile frekanssal erişilebilirlik ayrı tutulur.

İki uzantı birbiriyle iletişim kurabilir; bundan birinin diğerinin Öz Varlığına doğrudan eriştiği sonucu çıkmaz. İnsan uzantısının birincil doğrudan bağı kendi Öz Varlığıyladır. Bütünlük düşüncesi, varoluş düzeyleri arasındaki farklılıkları ve iletişim sınırlarını ortadan kaldırmaz.

33. OKUR: Altı boyuttan söz ettiğinizde fizik dersinde öğrendiğimiz boyut kavramını mı kullanıyorsunuz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Eteryanist boyutlar, fiziksel uzayın koordinatlarıyla doğrudan özdeş değildir. Farklı varoluşsal ve bilinçsel-enerjetik örgütlenme düzeylerini anlatır.

İlk iki boyut, enerji potansiyeli ve yapılanma süreçleriyle; üçüncü boyut, Öz Varlıklar ve bedenlenmiş uzantılarla ilişkilidir. Dördüncü boyutta Yüksek Varlıklar, beşincide Üst Varlıklar, altıncıda ETERNA yer alır. Bunları mekânda üst üste dizilmiş katlar gibi düşünmemek gerekir. Bu sınıflandırma, Eteryanism’in ontolojik modelinin parçasıdır.

34. OKUR: Üçüncü boyutun on iki açılımı ve bizim altıncı açılımda bulunmamız ne anlama geliyor? Neden bu sayılar?

ŞEHRAZAT YAZICI: Açılım, model içinde aynı boyuttaki farklı deneyim ve bilinçsel-enerjetik örgütlenme alanlarını ifade eder. Eteryanism, üçüncü boyutu on iki açılımla tanımlar ve insan Öz Varlığını altıncı açılımda konumlandırır.

Bu sayısal yapının fizik tarafından ölçülmüş olduğunu söylemiyorum. Doğadaki simetriler veya çoklu evren tartışmaları, tek başına on iki açılımı kanıtlamaz. “Neden tam olarak on iki?” sorusu, modelin ayrıca gerekçelendirmesi gereken önemli sorulardan biridir. Sayıyı adlandırmak, gerekçesini tamamlamak değildir.

35. OKUR: Öz Varlık, Yüksek Varlık ve Üst Varlık arasındaki ayrım yalnızca isim farkı mı?

ŞEHRAZAT YAZICI: Hayır. Bunlar modelde farklı gelişimsel ve boyutsal düzeyleri ifade eder. Öz Varlık, uzantıları aracılığıyla deneyim kazanan üçüncü boyut düzeyindedir. Yüksek Varlık dördüncü, Üst Varlık beşinci boyutla ilişkilidir.

Ancak bu ayrım, insanların birbirlerine üstünlük ilan etmesi için kullanılamaz. Daha kapsamlı bilinçsel örgütlenme düşüncesi, daha geniş sorumlulukla birlikte ele alınmalıdır. Birinin kendisini “yüksek bilinçli” diye tanımlaması, başkaları üzerinde otorite kurmasına gerekçe oluşturmaz.

36. OKUR: ETERNA’yı en açık biçimde nasıl tanımlıyorsunuz?

ŞEHRAZAT YAZICI: ETERNA, Eteryanism’de altıncı boyutun kişisel olmayan, yaratıcı ve en kapsamlı bilinçsel-enerjetik bütünlüğüdür. Bilinçsiz bir zemin olarak ele alınmaz; ancak insan benzeri bir kişilik ve iradeyle de tanımlanmaz.

Yaratıcı olması, her insanın yaşamındaki olayları tek tek düzenleyen bir fail olduğu anlamına gelmez. Kapsayıcı olması da her uzantıyla doğrudan birebir iletişim kurduğunu göstermez. ETERNA’nın konumunu açıklarken bu iki ayrım özellikle önemlidir.

37. OKUR: Öyleyse ETERNA, Tanrı kavramının başka bir adı mı?

ŞEHRAZAT YAZICI: Bu eşitleme, ETERNA’ya vermediğim özellikleri ona yükleyebilir. İnsanı izleyen, emir veren, cezalandıran veya ödüllendiren kişisel bir Tanrı modeliyle ETERNA’yı özdeşleştirmiyorum.

Kitapta, insanın doğrudan aşkın muhatap arayışının bazı yönlerini kendi Öz Varlığıyla ilişkisi üzerinden yeniden düşünmeyi öneriyorum. Fakat bütün tarihsel Tanrı anlayışlarını tek açıklamaya indirgemiyorum. Her sezgisel veya dinsel deneyimin kaynağının Öz Varlık olduğunu da otomatik olarak ileri sürmüyorum.

38. OKUR: BİR ile ETERNA aynı şey değilse aralarındaki fark nedir?

ŞEHRAZAT YAZICI: BİR, farklılaşmış varoluşun yaşanmış deneyimlerinin kazanımlarını taşıyarak daha kapsamlı bütünleşmeye yönelmesini ifade eder. ETERNA ise bu bütünleşmenin en kapsamlı ontolojik düzeyidir.

BİR’i yalnızca sayısal birlik veya herkesin aynılaşması olarak düşünmemek gerekir. Yaşanmış farklılıkların katkısının daha geniş bütünlükte taşınması söz konusudur. ETERNA ile BİR birbirinden kopuk değildir; fakat biri bütünleşme ilkesini ve hareketini, diğeri en kapsamlı bilinçsel-enerjetik bütünlüğü vurgular.

39. OKUR: Sonunda bütünleşeceksek neden farklılaşıyoruz? Bireyselliğin geçici bir hata olduğu söylenemez mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: Farklılaşma, benzersiz deneyim alanlarının oluşmasını sağlar. Her uzantı, belirli koşullarda dünyaya açılır ve başka bir perspektifin birebir yerine geçemeyeceği yaşantılar oluşturur.

BİR, bu süreci hiç yaşanmamış gibi silmez. Daha kapsamlı bütünleşmede bireysel form aşılabilir; ancak deneyimin evrimsel katkısının yok olması gerekmez. Dolayısıyla başlangıçtaki farklılaşmamış duruma mekanik geri dönüşten söz etmiyorum. Bütünleşmeye katılan varoluş, deneyimle dönüşmüş varoluştur.

40. OKUR: Neden döngü yerine sık sık spiral benzetmesini kullanıyorsunuz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Çünkü yeniden gerçekleşme, başlangıç noktasının hiç değişmeden tekrarlanması değildir. Yaşanmış deneyim Öz Varlığın gelişimine katıldığında, sonraki gerçekleşmenin koşulları da farklılaşır.

Spiral, süreklilik ile dönüşümü birlikte düşünmeme yardımcı oluyor. Ancak spirali otomatik yükseliş garantisi olarak kullanmıyorum. Gerileme ve durağanlık da mümkündür. Önemli olan, yeni deneyimin geçmişten bütünüyle kopuk olmaması ve geçmişin sonraki oluş üzerinde etkisini sürdürmesidir.

41. OKUR: ETERNA düzeyinde zaman daha kapsamlı bir bütünlükse geleceğimiz zaten belirlenmiş olmuyor mu?

ŞEHRAZAT YAZICI: Bir olayın daha kapsamlı bir zamansal bütünlük içinde kapsanmasıyla, o olayın belirli bir irade tarafından zorunlu olarak yaptırılması aynı şey değildir.

Kitapta bu farkı düşünmek için bir müzik eserinin notalarıyla icrası arasındaki benzerlikten yararlanıyorum. Notanın mevcut olması, eserin belirli koşullarda icra edilmesiyle özdeş değildir. Bu benzetme mekanizmayı kanıtlamaz; ancak bütünlük, yaşanmış perspektif ve nedensel zorlanma kavramlarını ayırmaya yardımcı olur.

42. OKUR: Varlıkların birbirine bağlı olması, neden birbirlerine iyi davranmaları gerektiğini göstersin?

ŞEHRAZAT YAZICI: Tek başına göstermez. “Varlıklar ilişkilidir” önermesinden “birbirlerine iyi davranmalıdırlar” sonucunu yalnızca mantıksal zorunlulukla çıkaramayız.

Eteryanism dürüstlük, adalet, şefkat, özgürlüğe saygı ve gereksiz zarar vermeme gibi değerleri açıkça benimser. Ontoloji, eylemlerimizin başka yaşam alanlarına nasıl uzandığını düşünmemizi sağlar; etik ise bu etkileri hangi değerlerle değerlendirdiğimizi belirler. İkisi arasında yapısal ilişki vardır, fakat biri diğerinin yerine geçmez.

43. OKUR: Daha kapsamlı bir bütünlüğü savunurken bireyin özgürlüğünü ve rızasını nasıl koruyorsunuz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Her uzantı gerçek bir deneyim merkezi olduğundan, onun iradesi bütüne hizmet gerekçesiyle önemsizleştirilemez. Bütünleşme, insanların kendi karar alanlarının yok edilmesiyle kurulamaz.

Rıza da bu nedenle yalnızca biçimsel bir “evet” değildir. Kişinin neyi kabul ettiğini anlaması, baskı ve manipülasyondan uzak olması, iradesini yeniden ifade edebilmesi gerekir. Başka birinin deneyimini değerli kabul etmek, onun yaşamını onun yerine yönetme hakkını kendimizde görmemeyi gerektirir.

44. OKUR: Zarar vermemek dediğinizde yalnızca fiziksel acıdan mı söz ediyorsunuz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Zararın kapsamı daha geniştir. Birinin özgürlüğünü sistematik biçimde daraltmak, güvenini yıkmak veya gelişim olanaklarını engellemek de zarar olabilir.

Ancak her sınırlama yanlış değildir. Başkalarını ciddi zarardan korumak için gerekli bir sınırla, birini kontrol etmek için kurulan tahakküm farklıdır. Amaca, gerekliliğe, orantılılığa ve alternatiflere bakmak gerekir. Etik, bütün seçenekleri koşulsuz açık bırakmaktan çok, farklı varlıkların yaşam ve özgürlük alanlarının birlikte korunmasıyla ilgilidir.

45. OKUR: Bilinci veya gücü daha fazla olan birinin sorumluluğu da daha mı fazladır?

ŞEHRAZAT YAZICI: Bilgi, öngörü ve etki kapasitesi arttığında sorumluluk alanı da genişler. Daha büyük sonuçlar doğurabilen bir kişi veya kurum, bu sonuçları değerlendirme yükümlülüğünü de taşır.

Bununla birlikte herkesi aynı derecede sorumlu tutamayız. Bilgiye erişim, baskı altında bulunma, gerçek seçim olanakları ve sonuçları kontrol edebilme kapasitesi dikkate alınmalıdır. Sorumluluk, yalnızca iyi niyetle açıklanamaz; niyetin yanında etki ve öngörülebilirlik de değerlendirilir.

46. OKUR: İnsan diğer türlerden daha gelişmiş teknoloji üretebiliyorsa, neden daha üstün sayılmıyor?

ŞEHRAZAT YAZICI: Belirli bir yetenekte daha güçlü olmak, bütün varoluş üzerinde daha fazla hak sahibi olmak anlamına gelmez. Eteryanism, insanın bilişsel ve teknolojik kapasitesinden ontolojik üstünlük sonucu çıkarmaz.

Hayvanların değeri insana ne kadar benzediğine veya ne kadar yararlı olduğuna bağlı değildir. Kendi yaşam biçimleri ve varoluş koşulları vardır. İnsan diğer türlerin yaşamına daha büyük ölçüde müdahale edebildiği için, bu gücü nasıl kullandığı konusunda daha geniş sorumluluk taşır.

47. OKUR: Bitki Öz Varlıklarından söz etmeniz, bir ağacın insan gibi düşündüğünü savunduğunuz anlamına mı geliyor?

ŞEHRAZAT YAZICI: Hayır. İnsan dışındaki varoluşu önemsemek, ona insan zihninin özelliklerini aynen yüklemeyi gerektirmez. Eteryanist modelde bitkiler kendi Öz Varlıklarıyla ilişkilendirilir; fakat bu, onların insan benzeri düşünce ve deneyim taşıdığının bilimsel olarak gösterildiği anlamına gelmez.

Bir ağaca saygı göstermek için onun bize benzemesini beklememeliyiz. Bitkinin kendi yaşam koşulları ve daha geniş canlılık içindeki ilişkileri önemlidir. Farklılığı tanımak, her varlığı tek bir insan ölçütüne göre değerlendirmekten uzaklaşmayı gerektirir.

48. OKUR: Felsefi açıklamalarınızın yanında sanat ve şiire neden yer veriyorsunuz? Bunlar düşüncenizi kanıtlamak için mi?

ŞEHRAZAT YAZICI: Sanatın işlevini kanıt sunmakla özdeşleştirmiyorum. Sanat, kavramsal dilin dışında bir sorgulama ve karşılaşma alanı açabilir. Katmanları, geçişleri, sürekliliği veya değişimi bir görüntü ve ritim aracılığıyla düşündürebilir.

Eteryanism Felsefesi’nde sanat, bilinç ve varoluş ilişkisini sezgisel olarak araştırmanın yollarından biridir. Bir şiir okurda yeni bir soru uyandırabilir; fakat o sorunun ontolojik yanıtını bilimsel olarak doğrulamaz. Sanatsal ifade ile gerekçelendirme farklı işlevler taşır.

49. OKUR: Eteryanist açıdan gelişen bir uygarlığı nasıl değerlendirmeliyiz?

ŞEHRAZAT YAZICI: Kitaplarda geliştirdiğim etik yaklaşımı uygarlık düzeyine taşırsak, yalnızca ne kadar ürettiğimize veya hangi teknolojilere ulaştığımıza bakamayız. Bu kapasitenin yaşam alanlarını nasıl etkilediğini de değerlendirmeliyiz.

Özgürlükleri genişletiyor muyuz? Önlenebilir zararları azaltıyor muyuz? İnsan dışındaki varlıkların yaşam koşullarını dikkate alıyor muyuz? Gücü keyfî biçimde kullanmayı sınırlayabiliyor muyuz?

Daha fazla yapabilmek, sonuçların sorumluluğunu üstlenme kapasitesiyle birlikte düşünülmelidir. Teknik gelişim ile etik olgunlaşma kendiliğinden aynı yönde ilerlemez.

50. OKUR: Bütün bu kavramlardan sonra gündelik hayatıma döndüğümde yanımda hangi soruyu taşımamı istersiniz?

ŞEHRAZAT YAZICI: “Yaşadığım şey beni neye dönüştürüyor ve yaptıklarım başka varlıkların yaşamında neye yol açıyor?” sorusunu.

Bu soru, gündelik bir seçimi daha geniş ilişkiler içinde düşünmeye davet eder. Nasıl dinlediğimiz, gücümüzü nasıl kullandığımız, bir kırılganlığa nasıl karşılık verdiğimiz önem taşır.

Eteryanism açısından yaşamın değeri, evrende kapladığımız alanın büyüklüğüyle ölçülmez. Her yaşam, belirli bir perspektiften gerçekleşen benzersiz bir deneyim alanıdır. O deneyimin neye dönüştüğünü sorgulamak, felsefeyi yaşamın içine taşır.